كه اسم او « حاطب » است و يا « قيس بن أبى حازم احمسى » كه نامش هم در قسم دوم و هم در قسم سوم آمده است . « 1 » همچنين تكرار شرح حال امّ جميل قرشيه ، همسر حاطب كه در سه جا آمده است . « 2 » يا شرح حال سعد بن ابى اياس - زيرا اسم او ظاهرا سعيد بن اياس بوده - و نيز ترجمه صفيّه بنت حيىّ بن أخطب . خوشبختانه ابن حجر در مورد دوم كه نام شخص را مىآورد ، مطالب را تكرار نكرده و به مورد اول ارجاع مىدهد . دليل ديگرى كه سبب تكرار شده ، اين است كه برخى از صحابه را داراى بيش از دو اسم دانسته‌اند . اين اسامى گاهى حقيقى است و گاه به واسطه تحريف و تصحيف و يا توهم ، اين گونه شده است . در چنين حالتى ، ابن حجر صلاح را در آن ديده كه شرح حال صحابى را در دو يا سه جا ذكر كند و به موضع نخست ارجاع دهد . نكته مهم ديگر در اين باره اين كه اقتضاى سبك و روش ابن حجر در اين است كه در برخى از حروف الفبا ، هيچ شرح حالى نياورده است ، « 3 » يا تعداد موارد ، يك يا دو مورد است ؛ مثل قسم دوم از حرف « ظا » و يا قسم دوم از حرف « خ » كه نامى در آنها نيامده است . د ) تراجم كوتاه و طولانى هدف ابن حجر از تدوين اصابه ، اثبات صحابى بودن يا نبودن است ، بنابراين او چاره‌اى جز كوتاه آوردن تراجم نداشته و تصريح كرده است كه تنها به نقلى كه بتواند صحبت يا فضيلت شخصى را نشان دهد ، بسنده كرده است « 4 » و شرح حال افراد را آن چنان آورده كه شامل نام ، لقب ، نسب و گاه كنيه و نيز ملاقات او با پيامبر ( ص ) است . ابن حجر آورده است : بعضى از قصه‌ها را كه طولانى بود ، خلاصه كرده‌ام ، در حالى كه ساير مورخان به آنها پرداخته‌اند ، مانند جريان آمدن اسقف نجران نزد رسول خدا ( ص ) كه اين قصه طولانى بود و من آن را خلاصه كردم . « 5 » ابن حجر به ويژه در قسم اول ، تنها به نام فرد و اين كه مهاجر به حبشه بوده يا در بيعت عقبه شركت كرده ، اكتفا نموده و توضيح بيشترى نداده است . البته در اصابه شرح حالهاى طولانى نيز وجود دارد كه برخى به حدود پنجاه صفحه مىرسد . مانند ترجمهء حسنين ( عليهما السلام ) و خالد بن وليد و زيد بن حارثه كه ابن حجر در اين گونه موارد ،

--> ( 1 ) . ر . ك : ابن حجر العسقلانى و مصنفاته ، ج 1 ، ص 431 - 433 كه اين موارد را با آدرس دقيق ذكر كرده است . ( 2 ) . اصابه ، ج 8 ، ص 181 ، 302 و 314 . ( 3 ) . همان ، ج 2 ، ص 425 . ( 4 ) . همان ، ج 4 ، ص 24 . ( 5 ) . همان ، ج 1 ، ص 316 .